Ortodontistinize Sorun

Ortodontistinize Sorun

Ortodontistinize Sorun
  • Ortodonti nedir?
  • Ortodontist kimdir?
  • Çocuğunuzun ilk ortodontik kontrolü ne zaman yapılır?
  • Ortodontik tedavi yaşı nedir?
  • Ortodontik tedavi ihtiyacı nereden anlaşılabilir?
  • Ortodontik tedavinin faydaları nelerdir?
  • Erişkinlerde ortodontik tedavi yapılabilir mi?
  • Ortodontik tedavi sırasında hareket nasıl olur?
  • Ortodontik tedavi ne kadar sürer?
  • Teller acı verir mi?
  • Ortognatik cerrahi nedir?
  • Ortodontik tedavi telleri ile spor yapılır mı?
  • Neler yemek yasak?
Ortodonti Nedir?

Dişlerin ve çenelerin birbirleriyle ve kendi içlerindeki uyumlarını estetik ve fonksiyon açısından  değerlendiren,  bu yapılardaki bozuklukları teşhis edip  en iyi düzeye getirmek için tedavi eden bilim dalıdır. Ortodontik tedavi yaşınız kaç olursa olsun diş ve çene sisteminizde daha iyi ve sağlıklı bir görünüm ve fonksiyon elde etmenizi sağlar ayrıca düzgün dişler ve harika bir gülümseme de kişiye kendini iyi hissettirerek yaşam kalitesini yükseltir.

Ortodontist Kimdir?

Ortodontist ortodontik bozukluklara tanı koymada ve bunları tedavi etmede uzman olan kişilerdir. Tüm ortodontistler diş hekimidir. Fakat Türk Ortodonti Derneği verilerine görev tüm diş hekimlerinin sadece % 6’sı ortodontisttir. Ortodontik tedavi uzmanlığına kabul edilme oldukça zor ve rekabetli bir işlemdir. Önce 5 yıllık diş hekimliği fakültelerinden biri bitirilir. Daha sonra diş hekimliği fakültelerinden birinde uzmanlık programlarından birine yerleşecek yeterliliği göstermek gereklidir. Bundan sonra 4-5 senelik uzmanlık eğitiminde, ortodontik diş hareketlerini ve çene yüz sistemi ilişkilerini,  bunların gelişmelerine rehberlik etmeyi ve  bunlara uygulanacak kuvvetleri değerlendiren biyoloji, fizik ve kimya gibi temel bilimlerin de dahil olduğu karmaşık ve zor bir dönem geçirilir. Bunlarla ilgili sınavlar ve doktora tezi verilerek ortodonti uzmanlığı programı tamamlanır.

Çocuğunuzun İlk Ortodontik Kontrolü Ne Zaman Yapılır?

Erken dönemde başlayan ağız ve diş bakımı çocuğunuzun gülümsemesini sağlıklı ve güzel tutmanın en önemli adımıdır. Sağlıklı dişler ve düzgün diş dizisine sahip olmanın yolu düzensizliklerin erken teşhisinden geçer. Çocuğunuzun ilk ortodontik kontrolü için en iyi dönem 7 yaştır. Bu dönemde çocuğunuzun alt ve üst sürekli kesici dişleri ile arkadaki büyük azı dişleri ağızdaki yerlerini almışlardır. Ortodonti uzmanının bu dönemde yapacağı muayenede çapraz kapanışlar, yer darlıkları, üst çene darlıkları ve kötü alışkanlıklar saptanabilir. Bazı durumlarda ortodontist beklemeyi uygun görecektir fakat bazı spesifik bozukluklar erken dönemde müdahaleyi gerektirir. Ortodontist tedaviye erken dönemde başlarsa çenenin büyümesine ve sürekli dişlere yer hazırlanmasına rehberlik edebilir, böylelikle sürekli diş çekimlerinden kaçınılabilir, parmak emme, bebeklik yutkunması, ağız solunumu gibi gelişimi olumsuz yönde etkileyen alışkanlıklar tedavi edilebilir. Kısacası Ciddi problemlerin gelişimi önlenerek ortodontik tedavinin ileride daha basit ve daha kısa süreli olması sağlanır.

Ortodontik Tedavi Yaşı Nedir?

Ortodontik tedaviyi düşündüğünüzde aklınıza ilk gelen gençler olsa da ortodontik tedavi her yaşta insana yarar sağlayabilir. Bugün çok sayıda erişkin birey rahatsız edici gülümsemesini düzeltmek için tel takmaktadır. Erişkinler ortodontik tedavi için  daha estetik görünümlü braket ve telleri tercih etmekte ve sosyal yaşamlarına kesintisiz devam edebilmektedirler. Günümüzde ortodontik tedavi çocuklarda ve erişkin bireylerde başarıyla yapılabilmekte ve tatmin edici sonuçlara ulaşılmaktadır.  Ne var ki çocuklarda ortodontik tedavi  bazı spesifik düzensizliklerde çene gelişiminin istenen şekilde yönlendirilmesiyle mümkündür. Aynı çene anomalisi olan erişkin bir bireyde büyüme gerçekleşmeyeceği için bu bozukluk başka yöntemlerle tedavi edilir. Bu yüzden bazı çocuklar bozuk kapanışların erken tespitinden ve tedavisinden önemli ölçüde yarar sağlayabilirler. Dişlerin istenilen yere getirilmesi için yaşla ilgili bir problem yoktur. Hem çocuklarda hem de büyüklerde sadece diş hareketi istendiğinde tedavilerde hiçbir sorun yaşanmaz.  Çocuklar için ise ideal ortodontik tedavi yaşı geç karışık dişlenme dönemi dediğimiz son süt dişlerinin sallanıp düşmeye başladığı dönem ile tüm sürekli dişlerin ağızda görüleceği dönem arasıdır. Bu dönem bireysel olarak değişmekle birlikte kızlarda 10,5-12 yaş arası ve erkeklerde ise 11-13 yaş arası dönem olmaktadır.

Ortodontik Tedavi İhtiyacı Nereden Anlaşılabilir?
  • Çocuğunuzda veya kendinizde ortodontik tedavi ihtiyacı gerekliliğine dair bazı ipuçları saptanabilir. Bunlar;
  • Erken veya geç süt dişi kayıpları,
  • Aşırı önde veya geride konumlanmış alt veya üst çene,
  • Ağız kapamada zorlanma veya kapanış sırasında alt ve üst dişlerin tam temas etmemesi, -Parmak emme,
  • Ağızdan solunum ve çocuklarda horlama,
  • Fırlak görümümlü dişler,
  • Dişlerde çapraşıklık veya dişlerin çok aralıklı olması,
  • Yanlış konumlanmış dişler veya sürmemiş dişler,
  • Dengeli olmayan yüz görünümü.
Ortodontik Tedavinin Faydaları Nelerdir?

Ortodontik tedavi diş ve çenelerinizin daha sağlıklı bir ilişkiye ulaşmasını sağlamanın dışında yüz görünümünüzü düzeltir ve özgüveninizin artmasına yardımcı olur. Sağlıklı diş ve diş etleri için dişlerin düzgün sıralanmasının büyük önemi vardır çünkü böylelikle daha etkili bir temizlik sağlamak mümkündür. Düzgün dizilmiş dişlerde yemek artıkları daha az tutunur ve daha kolay fırçalanırlar. Ayrıca etkileyici bir gülümsemeye sahip olmak her yaşta birey için önem arz eder ve yaşam kalitemizi arttırır.

Erişkinlerde Ortodontik Tedavi Yapılabilir Mi?

Ortodontik tedavi yaşınız kaç olursa olsun diş ve çiğneme sisteminizde ve gülümsemenizde ileriye doğru atılan bir adım olacaktır. Erişkin hastaların ortodontik tedaviden fayda görüp görmeyeceğini belirlemenin en iyi yolu bir ortodontiste muayene olmaktır. Dişlerinizin tedavi planı yapılırken en önemli faktör dişlerinizin, diş etlerinizin ve çevre kemik dokusunun sağlığıdır. Erişkin hastalarda özellikle dişeti ve çevre kemik dokusunu ilgilendiren periodontal rahatsızlıklar giderildikten sonra tedaviye başlanmalıdır.

Tedavi edilmediğinde çoğu ortodontik problem daha kötüleşir. Eğer kapanış bozukluğunuz, çapraşıklığınız veya dişlerinizde aralıklar varsa bu durumlarda dişlerinizin temizlenmesi ve temiz tutulması daha zordur. Zamanla çapraşıklık nedeniyle diş eti hastalıkları, diş çürükleri ve hatta diş kayıpları meydana gelebilir. Bozuk kapanışlarla diş yüzeyleri aşınır ve çiğneme zorlukları meydana gelir ve çene eklemi ağrıları oluşabilir. Aynı zamanda estetik olmayan görüntü sebebiyle konuşurken veya gülerken ağzınızı kapatabilir, gülmekten çekinebilirsiniz.

Ortodontik tedavi sayesinde tüm bu olumsuzluklardan kurtulup daha iyi bir görünüm ve sağlığa kavuşmak erişkin bireylerde de mümkün olup son dönemlerde teknolojideki ilerlemelere bağlı olarak safir, plastik ve seramik braketler kullanılarak ve teflon kaplı daha estetik teller ile daha iyi görünerek de tedavi olabilirsiniz. Hangi tip braket ve telleri kullanırsanız kullanın unutmayın ki ortodonti sabır ve hasta kooperasyonu gerektiren bir tedavidir. Diş hareketlerinde rol oynayan biyolojik olaylar hem erişkinlerde hem de çocuklarda aynı olup çocuklarda erişkinlere nazaran diş hareketleri biraz daha hızlı meydana gelmektedir. Bu yüzden erişkinlerde aynı tip bir tedavi bir çocuğa göre birkaç ay daha uzun sürebilir.    

Ortodontik Tedavi Sırasında Hareket Nasıl Olur?

Diş üzerine braket ve tel yardımıyla bir kuvvet iletildiğinde kuvvet dişi bir yöne hareket ettirecektir. Dişin hareket edeceği yöndeki doku sıkışır ve o bölgede birtakım biyolojik olaylar meydana gelerek kemik erimesi olur. Dişin hareket yönünün ters tarafında ise kemik yapımı olur ve dişin etrafındaki kemik yapısı bütünlüğünü koruyarak diş çene kemiği içinde hareket eder. Çenelerin hareketleri için de çenelere kuvvet uygulanır ve prensip olarak kuvvetlerin süresinin uzun olması diş ve çene sisteminin büyüme yönünün istenilen yönde gerçekleşmesi için en önemli faktördür. Bu yüzden ortodonti uzmanınızın uygulanması için size verdiği elastik, çenelik, head gear gibi ağız içi veya dışından uygulanan tedavi araçlarının hastalar tarafından aynen söylendiği şekilde ve sürede uygulanması çok önemlidir.

Ortodontik Tedavi Ne Kadar Sürer?

Ortodontik tedavi insan vücudunun biyolojik yapısından kaynaklanan sebeplerle uzun ve zahmetli bir tedavidir ve düzgün bir teşhis ve tedavi planlaması yanında çok iyi bir hasta kooperasyonu ile başarı elde edilir. Tedavi süreleri belirli düzensizlikler için daha uzun veya kısa olabilmekle birlikte genelde 1 ila 3 yıl arasında sürmektedir. Tedavi süresinde  en belirleyici faktör tedavi edilmek istenen düzensizliğin şekli ile birlikte hastanın tedaviye yaklaşımıdır. Hasta ortodonti uzmanının direktiflerine görehareket etmeli ve doktorunun uygulaması gerekli gördüğü tedavi araçlarını istenilen sürelerde uygulamalıdır. Aksi takdirde hem tedavi süresi uzar hem de tedavi başarısı tehlikeye girer.

Teller Acı Verir Mi?

Ortodontik tedavinin en az acı veren tedavilerden biri olduğu açıktır. Braket ve tellerin ağıza yapıştırıldığı ilk seansta bütün işlemler lokal anestezi bile yapılmadan kolayca gerçekleştirilen ve 25-30 dakika gibi kısa süren işlemlerdir. Bu işlemler sonrasında ilk 1 haftalık dönemde bazı hastalarda diş hareketleri başladıktan sonra bir miktar hassasiyet ve diş ağrısı hissedilmesi gayet doğaldır. Bu hastalar çok rahatsızlık duyduğunda ağrı kesici kullanabilirler. Bunun  dışında aylık kontrollerde teller değiştirildiği dönmelerde 1-2 günlük hassasiyet olması da normal karşılanır.

Ortognatik Cerrahi Nedir?

Bazen çeneler çok geniş veya çok dar ya da çok kısa veya çok uzun olduklarında sadece ortodontik tedavi ile düzeltilemeyecek şekilde bir kötü kapanışa sahip olabilirler. Bu kötü kapanış neticesinde hem hastanın estetik görünümü bozuk olur hem de dişlerde problemler ve aşınmalar ile kapanış bozukluğuna bağlı diş eti rahatsızlıkları ile çene eklemi düzensizlikleri gelişebilir. Ortodontistler bu aşamada çapraşık dişleri düzelttikten sonra müdahale edilemeyecek derecede bozuk olan çene pozisyonlarını veya erişkin yaşta olduğu için düzeltemeyeceği iskeletsel çene sistemi bozukluklarının ameliyatla tedavisi için bir plastilk cerrah ile birlikte çalışır.

Bazı ciddi vakalar bazen hastanın yaşı küçük olsa bile sadece ortodontik tedavi ile düzeltilemez. Bir plastik cerrah veya oral cerrah ile birlikte ortodontist birlikte bir tedavi planı hazırlar. Ortognatik cerrahi işlem sadece büyüme ve gelişimi durmuş erişkin bireylerde yapılır. Hastaya ortodonti ve sonrasında çene cerrahisi öngörülerek bir tedavi planı yapılmışsa cerrahi işlem mutlaka büyüme durunca yapılır.

Ortognatik Cerrahiye Başvurulan Durumlar Şunlardır;

  • Alt veya üst çenenin aşırı önde konumlanmış olması,
  • Alt veya üst çenenin aşırı geride konumlanmış olması,
  • Uzun yüz,
  • Yüzde asimetri,
  • Üst dişlerin üzerinde aşırı diş eti görülmesi (Gummy smile).

Önce ortodontik tedavi ile başlanır. Çene ameliyatı  sonrasında çenenin alacağı pozisyonu  korumak amacıyla  dişlerin birbirleriyle olan ilişkilerinin çok iyi ayarlanması gereklidir. Bu operasyon öncesi  ortodontik tedavi vakanın ihtiyacına göre değişmekle birlikte 1-2 yıl sürebilir. Ortodontist ve cerrah operasyona hazır onayı verince cerrahi işlem ile çenelerde istenilen yönde konum değişikliği yapılır. Operasyon sonrası alt ve üst çeneler ağızdaki teller aracılığıyla birbirine tespit edilerek 2-3 hafta süreyle çenelerin kapalı kalması gerekir. Bu dönemde hasta sıvı gıda ile beslenir. Operasyon sonrası iyileşme gerçekleştikten sonra  3-4 ay daha dişlerin ve çenelerin son konumlarını sabitlemek  ve küçük uyumsuzluklar var ise bunları gidermek amacıyla   ortodontik tedaviye devam edilir.

Ortognatik cerrahi ürkütücü görünse de böyle bir tedavinin sonucunda düzgün diş ve yüz simetrisi ile daha iyi bir diş sağlığı ve daha etkileyici bir görünüm elde edilmiş olur.

Ortodontik Tedavi Telleri İle Spor Yapılır Mı?

Her türlü sporu yapmak mümkündür. Temas gerektiren sporlarda mouth guard adı verilen, diş koruyucularının telleri olanlara uygun dizayn edilmiş olanlarını kullanmak mümkündür. Ortodontistiniz isteğiniz üzerine bunları size temin edebilir.

Neler Yemek Yasak?

Ortodontik tedavi için dişlerin üzerine yapıştırılan braket, halka vs gibi kuvvet aktarıcı düzenekler tedavi sonunda dişlerin üzerinden doktorunuz tarafından çıkarılırlar. Yani işlevleri bitince kolayca dişlerden uzaklaştırılabilmeleri gerektiği için çok kuvvetli yapıştırıcılarla dişler üzerine yapıştırılmazlar. Bu yüzden ortodontik tedavinin başarısı ve zamanında birtmesi ve gereksiz yere uzamaması için tedavi sırasında braket ve bantların yani diş yüzeyine yapıştırılan bütün her şeyin diş yüzeyinde kalması önemlidir. Tedavinin bir aşamasında kopan bir braket bazen tedaviyi 2 ay öncesine götürebilir. Bu yüzden özellikle yediklerimize dikkat etmemiz gereklidir. Dikkat edilecekler;

  • Fındık, fıstık, leblebi, badem, ceviz, patlamış mısır gibi sert yiyecekler yenilmemelidir.
  • Patates ve mısır cipsleri yenilmemelidir.
  • Havuç ve hıyar ısırılarak yenilmemelidir.
  • Çekirdekli tüm meyvelerin (kayısı, erik, kiraz gibi) ve zeytinin çekirdekleri çıkarılarak yenmelidir.
  • Sakız çiğnenmemelidir.
  • Tüm meyveler kesilerek dilimlenmiş halde yenilmelidir. Özellikle elma, armut, ayva gibi meyvelerin dilimlenmiş halde yenilmesi gereklidir.
  • Kızarmış ekmek veya ekmek arası herhangi bir şey yenilmemesi gereklidir.
  • Hamburger, sandviç gibi yumuşak ekmekle yapılmış fast food ürünleri dikkatli ısırmak kaydıyla yenilebilir.
  • Çikolata gofret bisküvi gibi yiyecekler koparılarak ağza atılıp yenilebilirler.
  • Evde yapılan tüm yemekler yenilebilir.